Ali Sencer ARSLAN/ZONGULDAK, (DHA)- ZONGULDAK'ta İbrahim Fikri Anıl Ortaokulu öğrencileri, sokak lambasının içine ekledikleri hava filtreleri ve sensörlerle havayı zehirli gazlardan temizleyen sokak lambası projesini geliştirdi. Hava temizleyen sokak lambası ile öğrenciler, Avrupa Birliği destekli yarışmada da Türkiye 2'ncisi olarak, Bulgaristan'daki uluslararası sergiye katıldı.
Zonguldak İbrahim Fikri Anıl Ortaokulu'nda kurulan İFA Teknoloji Kulübü'ndeki 8'inci sınıf öğrencileri Yusuf Doruk, Deha Eren Örenli ve 6'ncı sınıf öğrencileri Atabey Arın Kesik ile Bade Angın, Avrupa Birliği destekli 'Black Sea Basin Airquest' (Karadeniz havzası hava sorunu) yarışmasına katılmak için Fen Bilimleri öğretmeni Murat Kara ile birlikte hava temizleyen sokak lambası projesini geliştirdi. Gerçek bir sokak lambasına uyarlandığında adet başına 5 bin lira, toplu alımlarda 2 bin liraya kadar düşebilen maliyetle hepa filtre ve karbon filtre ile hava sensörü kullanan ekip, kirli havayı içine çekip temizleyip dışarı salan bir sokak lambası prototipi geliştirdi. Proje kapsamında Türkiye 2'ncisi olan İFA Teknoloji Kulübü ekibi, Bulgaristan'ın Varna kentinde, Bulgaristanlı, Romanyalı ve Ukraynalı öğrencilerin de katıldığı bilim fuarında, projelerini sergiledi. Beğenilen proje nedeniyle öğrencilere, katılım belgesi verildi.
Fen Bilimleri öğretmeni Murat Kara, proje ile öğrencilerinin, hem dil bilgilerini, hem de yabancı öğrencilerle iletişim kurarak sosyal becerilerini geliştirdiğini söyleyerek, 'Öğrencilerimizle beraber, Black Sea Basin adı altında Avrupa Birliği'nin fonladığı bir yarışmaya katıldık. Bu projenin yürütücüsü Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi. STEM yarışması olarak, hava kirliliğine çözüm odaklı bir proje yarışmasıydı. Havayı temizleyen sokak lambası tasarladık. Bu yarışmada 2'nci olduk. Bunun devamında Bulgaristan Varna'da sergiye katıldık, projemizi orada sergiledik' dedi.
'TEMİZ HAVA KORİDORU OLUŞTURUYOR'
Öğrencilerden Yusuf Doruk, 'İlk önce hava temizleyen bir sokak lambası yaptık. Bunu yaparken önce sorunu bulduk. Sorunumuz da Zonguldak'taki hava kirliliğiydi. Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine baktık, bu oran uzun vadelide 5 mikrogram/metreküp, kısa vadelide 15 mikrogram/metreküptü. Sonra Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın verilerine baktık. Zonguldak'ta bu oran 61 mikrogram/metreküptü. Yani olması gerekenin 12 kat üstü. Biz de bunu en hızlı, en kolay ve ekonomik şekilde nasıl çözeriz diye düşündük. Olan bir şeyin içine entegre etmeyi düşündük. Böylelikle her sokakta, şehirde olan sokak lambaları gibi lambaların içine entegre ettik. Sensörün algıladığı hava belli bir oranı geçtikten sonra vakum etkisiyle içeri girmeye başlıyor. Hepa filtre kirli havadaki tozları tutuyor. İçerideki karbon filtre de zehirli gazı tutarak üstünden atıyor. Bu attığı bölümü, insanların ortalama boyu 1,60'a göre ayarladık. Böylelikle 1,60 boyunda temiz hava koridoru oluşturuyor. Sadece bu prototipimiz saatte 20 metreküp alandaki havayı temizleyebiliyor' dedi.
'KİRLİ HAVAYI ALGILAYINCA ÇALIŞIP TEMİZLİYOR'
Prototipin, kirli havayı algıladığı anda çalışıp temizleme işleminden sonra durduğunu belirten Deha Eren Örenli, 'Bu ışık fonksiyonunda, biz bir fotodirenç kullanıyoruz. Fotodirenç, ışığı alıp ona göre direncini ayarlıyor. Bir ortamda güneş ışığı varsa, ışığını kapatıyor. Böylelikle enerji tasarrufu sağlıyoruz. Bunun dışında hava temizleme fonksiyonunda, en altta gaz sensörü hava kirliliği oranını ölçüyor. Eğer bu oran fazla çıkarsa değeri alıp, ardinyo kartına gönderiyor. Arduino kartı, röleyi açıyor ve fan çalışıyor. İçinde hiçbir hava boşluğu bırakmadığımız için, içeride bir hava sirkülasyonu başlıyor. Bu sirkülasyon sayesinde bir vakum etkisi oluşuyor. Bu vakum etkisiyle hepa filtreden kirli gazlar geçerek, içeriden temiz hava olarak yandaki boşluklardan çıkıyor. Bunun dışında projemiz hibrit enerjilidir. Üstünde güneş panelimiz var, bununla beraber güneş ışını kullanıyor. Fazlalık enerji de olursa bunu bataryasına gönderiyor' diye konuştu.
'SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA HEDEFLERİNİ KAPSIYOR'
Atabey Arın Kesik ise 'Projemiz 2030 Sürdürülebilir Kalkınma hedeflerinden 6 tanesini kapsamaktadır. Böylece projemiz kullanışlı bir projedir. Ayrıca güneş enerjisi olduğu için yenilenebilir enerji sağlamaktadır. Yani havayı kirletmez tam tersi havayı temizler' ifadelerini kullandı.
Projenin hava kirliliğinin yoğun olduğu bölgelerde 8 metre arayla konuşlandırılması gerektiğini söyleyen Bade Angın da kirliliğin daha az olduğu yerlerde daha seyrek konuşlandırılabileceğini ifade etti. (DHA)
